UMLANDO WEMIKHOSI YESIZWE SAMAZULU EHOLWA ISILO UMISUZULU KAZWELITHINI
LINDOKUHLE NGCOBO
Isizwe samaZulu sinothile kakhulu ngamasiko naMakhosi aso, futhi kubalulekile ukuthi wonke uMzulu ayazi imikhosi eholwa ngezandla zamakhosi eSilo samabandla, iNgonyama uMisuzulu kaZwelithini. Le mikhosi ayigcini ngokuhlanganisa isizwe kodwa iyakha, ifundise, iphinde ivuselele isithunzi sobuZulu unyaka wonke.
Ngesikhathi amakhosi evuna isitshalo esisha sokuqala konyaka(ngoJanuary), isizwe sihlangana eMachobeni ukugubha uMkhosi wokweShwama (okwaziwa nangokuthi uMkhosi woSelwa). Kulo Mkhosi, amabutho ezinsizwa ahlangana ukuzokhulekela isizwe, acelisisa inala emithandazweni eya kuMvelinqangi nokunika iSilo amandla okuvula unyaka omusha wokuvuna.
Ngayo inyanga kaJanuary, izinhliziyo zamaZulu zigcwala iqhayiya, lapho kubanjwa uMkhosi waseSandlwana. Lona umkhosi omkhulu wokukhumbula impi yomlando, lapho amabutho amaZulu, eholwa iSilo uCetshwayo kaMpande , anqoba umbutho wamaNgisi ngonyaka ka-1879.
Uma unyaka uqhubeka uya phambili, ngenyanga ka-August, isigodlo sikaZulu sikhanyiswa ngomama. Kulapho kubanjwa khona uMkhosi weSivivane (uMkhosi woMama), lapho omama besizwe behlangana khona ukwabelana ngolwazi lomndeni, ukuxoxa ngezamabhizinisi, nokubeka izishebo zabo phambi kweSilo ukwakha isizwe esisimeme.
Kuthe kusenjalo, kuthwasa ihlobo ngenyanga kaSeptember, kufike ukuqhakaza kwezimbali esizweni, uMkhosi woMhlanga. Izinkulungwane zezintombi ezimsulwa zivunula zibheke esigodlweni ukuyofundiswa ngokuziphatha kahle, ukuhlonipha imizimba yazo, nokugcina ubuntombi bazo, njengoba zethula umhlanga ungaphukile phambi kweNgonyama.
Sigoqa unyaka, isizwe siphinde sihlangane ukubungaza iLembe eleqa amanye amalembe ngokugubha uMkhosi weLembe. Lolu usuku olukhethekile lokukhumbula nokuphakamisa impilo neziyalezo zomsunguli wombusi wakwaZulu, iSilo uShaka kaSenzangakhona.
Isizwe samaZulu sinothile kakhulu ngamasiko naMakhosi aso, futhi kubalulekile ukuthi wonke uMzulu ayazi imikhosi eholwa ngezandla zamakhosi eSilo samabandla, iNgonyama uMisuzulu kaZwelithini. Le mikhosi ayigcini ngokuhlanganisa isizwe kodwa iyakha, ifundise, iphinde ivuselele isithunzi sobuZulu unyaka wonke.
Ngesikhathi amakhosi evuna isitshalo esisha sokuqala konyaka(ngoJanuary), isizwe sihlangana eMachobeni ukugubha uMkhosi wokweShwama (okwaziwa nangokuthi uMkhosi woSelwa). Kulo Mkhosi, amabutho ezinsizwa ahlangana ukuzokhulekela isizwe, acelisisa inala emithandazweni eya kuMvelinqangi nokunika iSilo amandla okuvula unyaka omusha wokuvuna.
Ngayo inyanga kaJanuary, izinhliziyo zamaZulu zigcwala iqhayiya, lapho kubanjwa uMkhosi waseSandlwana. Lona umkhosi omkhulu wokukhumbula impi yomlando, lapho amabutho amaZulu, eholwa iSilo uCetshwayo kaMpande , anqoba umbutho wamaNgisi ngonyaka ka-1879.
Uma unyaka uqhubeka uya phambili, ngenyanga ka-August, isigodlo sikaZulu sikhanyiswa ngomama. Kulapho kubanjwa khona uMkhosi weSivivane (uMkhosi woMama), lapho omama besizwe behlangana khona ukwabelana ngolwazi lomndeni, ukuxoxa ngezamabhizinisi, nokubeka izishebo zabo phambi kweSilo ukwakha isizwe esisimeme.
Kuthe kusenjalo, kuthwasa ihlobo ngenyanga kaSeptember, kufike ukuqhakaza kwezimbali esizweni, uMkhosi woMhlanga. Izinkulungwane zezintombi ezimsulwa zivunula zibheke esigodlweni ukuyofundiswa ngokuziphatha kahle, ukuhlonipha imizimba yazo, nokugcina ubuntombi bazo, njengoba zethula umhlanga ungaphukile phambi kweNgonyama.
Sigoqa unyaka, isizwe siphinde sihlangane ukubungaza iLembe eleqa amanye amalembe ngokugubha uMkhosi weLembe. Lolu usuku olukhethekile lokukhumbula nokuphakamisa impilo neziyalezo zomsunguli wombusi wakwaZulu, iSilo uShaka kaSenzangakhona.